Residentieel seminarie 1: Interne professionele ontwikkeling als motor voor schoolontwikkeling

Interne professionele ontwikkeling vormt een krachtige hefboom voor kwaliteitsvol onderwijs, zeker wanneer ze nauw aansluit bij jouw dagelijkse onderwijspraktijk en die van je collega’s, én bij de bredere schoolontwikkeling. Tijdens deze tweedaagse verken je hoe je als school kan evolueren van klassieke professionaliseringsvormen – waar overigens niets mis mee is – naar duurzame, schoolinterne initiatieven zoals lesson study.

Programma

Na een kennismaking ‒ of fijn weerzien ‒ en introductie breng je eerst de huidige professionaliseringspraktijken binnen je eigen school in kaart, met bijzondere aandacht voor:
• de rol en invulling van pedagogische studiedagen;
• bestaande vormen van interne professionele ontwikkeling;
• de mate van samenwerking en uitwisseling tussen collega’s.

Vervolgens ga je in gesprek over:
• Wat valt op in de huidige aanpak?
• Waar zitten gelijkenissen en verschillen tussen scholen?
• Welke keuzes maken scholen en wat beïnvloedt die keuzes?

Vanuit deze inventarisatie zoom je in op wat als werkzaam (of net niet) wordt ervaren. Daarbij heb je expliciet aandacht voor terugkerende uitdagingen, zoals:
• het doorbreken van de ‘open-klasdeur’-cultuur;
• het creëren van veiligheid en vertrouwen om bij elkaar in de klas of onderwijspraktijk te kijken;
• de vertaalslag van theorie naar concrete onderwijspraktijk.

Je koppelt deze ervaringen aan kaders rond effectieve professionele ontwikkeling, met nadruk op kenmerken zoals praktijknabijheid, samenwerking, cyclisch werken en focus op leer- en ontwikkelingsprocessen van leerlingen.

Vervolgens verdiep je je in krachtige schoolinterne professionaliseringsvormen, zoals lesson study en andere vormen van systematische collegiale uitwisseling en individuele professionele ontwikkeling. Je onderzoekt:
• hoe je samen lessen kan ontwerpen, observeren en bijsturen;
• hoe leren van en met elkaar structureel verankerd kan worden in je school;
• hoe deze initiatieven een alternatief kunnen vormen voor (of een aanvulling op) klassieke studiedagen.

Je werkt met concrete voorbeelden en wisselt ervaringen uit rond professionaliseringsinitiatieven, zoals:
• gestructureerde lesobservaties;
• co-teaching en feedbackgesprekken;
• praktijklabs en korte iteratieve verbetercycli;
• intervisie rond concrete vragen.

Je verkent en ontwerpt haalbare toepassingen voor je eigen schoolcontext, met aandacht voor organisatie, draagvlak en timing.

Tot slot sta je stil bij de voorwaarden om deze vormen van professionele ontwikkeling duurzaam te verankeren:
• hoe bouw je aan een cultuur van openheid en vertrouwen?
• hoe volg je effecten op tot op de klasvloer?
• hoe zorg je voor betrokkenheid van het hele team?

Doelstellingen

Na dit seminarie:
• analyseer je de huidige schoolinterne professionele ontwikkeling in je eigen school aan de hand van aangereikte kaders;
• benoem en onderbouw je sterktes en ontwikkelkansen binnen jouw professionaliseringsaanpak;
• selecteer en ontwerp je concrete, praktijkgerichte professionaliseringsinitiatieven (zoals lesson study, lesobservaties of intervisie) die passen binnen jouw schoolcontext;
• organiseer en faciliteer je doelgerichte vormen van collegiaal leren en uitwisseling tussen collega’s, rekening houdend met randvoorwaarden;
• ontwikkel je een haalbaar actieplan om de overgang te maken van klassieke studiedagen naar duurzame, schoolinterne professionele ontwikkeling;
• formuleer je gerichte acties om een cultuur van openheid, vertrouwen en gedeeld leren in je school te versterken.

Begeleiding

Els Tanghe heeft heel wat jaren onderwijservaring als (praktijk)leerkracht en stagebegeleider, docent en coördinator in verschillende zorgopleidingen in het secundair en volwassenenonderwijs. Sedert 2019 is Els als lerarenopleider verbonden aan de educatieve masteropleiding van de UAntwerpen. Ze doctoreerde op de effectiviteit van professionaliseringstrajecten voor schoolleiders.

Opties